Liturgia

Popielec to dziś. Obrzędem posypania głów popiołem rozpoczyna się Wielki Post, wprowadzenie do przeżycia Wielkanocy. Za chwilę uklękniemy, w zamodleniu i pokorze powtarzając to, co przed chwilą wyśpiewaliśmy: „Zmiłuj się, Panie, bo jesteśmy grzeszni” (refren Psalmu responsoryjnego). A kapłan dotknie naszego czoła popiołem i powie: „Pamiętaj, że jesteś prochem i w proch się obrócisz” (Rdz 3, 19) lub też (od niedawna powtarzamy tę formułę): „Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię” (Mk 1, 15). Może ten gest być – jak wiele innych gestów, jak słowa lub czyny – gestem pustym, dokonywanym bez zrozumienia.

Ale może być pełen treści i brzemienny w konsekwencje. Treścią, a tym samym prawdą Popielca (proszę to sobie dobrze zapamiętać) jest Wielkanoc, zmartwychwstanie Ukrzyżowanego (ten popiół jest z zeszłorocznych palm z Niedzieli Palmowej), a więc tajemnica wielkanocna Boga‑Człowieka, który zstąpił „dla nas i dla naszego zbawienia” z nieba, co przeżywaliśmy parę tygodni temu w święto Bożego Narodzenia, ale zstąpiwszy raz, nieustannie zstępuje z krzyża, zwycięski i zmartwychwstały, wciąż obecny w Eucharystii. Dlatego też myliłby się ten, kto by myślał, że punktem istotnym dzisiejszej liturgii jest symbol posypania głów popiołem. To tylko symbol. A rzeczywistość jest ukryta w Eucharystii.

Każdy wie o tym, że Msza święta jest uobecnieniem «tu i teraz» krzyżowej ofiary Jezusa Chrystusa i Jego zmartwychwstania. I to jest najważniejszy moment dzisiejszego tutaj zgromadzenia, ale odczytany poprzez symbol popiołu: „Pamiętaj, żeś proch i w proch się obrócisz. Nawróć się i uwierz w Ewangelię”. A więc nawróć się po to, abyś, jeśliś zapomniał, kim jesteś, był tym, kim masz być. Byś przeżył tę Wielkanoc, poprzedzoną Wielkim Postem, tak, by żyć na co dzień – we wszystkich konkretach i przejawach życia – duchem Zmartwychwstałego.

Do ilu z nas dotrze dzisiaj to wielkie wołanie Kościoła: „Nawróćcie się!” Woła gest popiołu, ale głośniej wołają słowa Chrystusa, Apostołów i Proroków. To właśnie Chrystus woła i wzywa: „Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię!” (Mk 1, 15). Paweł parafrazuje te słowa ewangeliczne i mówi: „W imię Chrystusa prosimy: pojednajcie się z Bogiem. On to dla nas grzechem uczynił Tego, który nie znał grzechu, abyśmy się stali w Nim sprawiedliwością Bożą” (2 Kor 5, 20‑21). A komentarzem do tych słów Chrystusa i Pawła są słowa proroka Joela, przeraźliwe w swoim radykalizmie: „Nawracajcie się do Mnie całym swoim sercem, przez post i płacz, i lament. Rozdzierajcie jednak wasze serca, a nie szaty! Nawróćcie się do Pana, Boga waszego! Kapłani, płaczcie i mówcie: «Przepuść, Panie, przepuść ludowi Twojemu i nie daj dziedzictwa swego na pohańbienie, aby poganie nie zapanowali nad nami«” (por. Jl 2, 12‑13.17).

Czemu, zapytajmy, takie wołania? zresztą każdego roku? Apel Boga jest skierowany do nas, do ludu Bożego „nabytego” (1 Kor 6, 20) krwią na krzyżu, ale – to każdy z nas w tej chwili uświadamia sobie wyraźnie – wciąż powracającego do grzechu przez niewierność, przez nieprawość. A przecież w czasie naszego chrztu ślubowaliśmy (albo rodzice nasi w naszym imieniu): „Wyrzekasz się szatana i jego spraw? Wyrzekam się. Wierzysz w Boga Ojca, Syna i Ducha? Wierzę”. Przy bierzmowaniu mówiliśmy, że będziemy dawać świadectwo Chrystusowi aż do męczeństwa, że otworzymy się na Ducha i Duch Chrystusa będzie w nas żył.

A gdy łączyliśmy się węzłem małżeńskim, mężczyzna z kobietą, mąż z żoną, mówiliśmy: „Ślubuję ci miłość, wierność i uczciwość oraz to, że cię nie opuszczę aż do śmierci”. Wybrani do kapłaństwa, którym udzielił Chrystus swojej mocy, mieliśmy ukazywać oblicze Dobrego Pasterza. A kiedy klękaliśmy przy konfesjonale i otrzymywaliśmy przebaczenie w sakramencie pokuty, Chrystus mówił: „Nie grzesz więcej. Żałujesz? Żałuję”. Przyjmowaliśmy Ciało Chrystusowe, aby w nas żył Bóg, Miłość ukrzyżowana.

I co? Jak długo ta Miłość w nas pozostała? Dopiero było Boże Narodzenie. Ilu z nas żyje już w ciężkich grzechach! Łamie Boże przykazania, kpi sobie z Boga! I słyszy dzisiaj: czy dotrzymujecie tego wszystkiego, co przyrzekliście, poczynając od chrztu, poprzez bierzmowanie, małżeństwo, kapłaństwo, pokutę i Eucharystię? Czy to spotkanie z Bogiem wpływa na was, czy nie? Czy te działania były prawdziwe, czy pozorne, nie mówiąc już: fałszywe? Czy faktycznie dokonała się w nas przemiana? Czy jesteśmy lepsi? W czym się zmieniliśmy na lepsze?

Iluż to ludzi mówiło: wyrzekam się szatana – a za chwilę weszli w obyczaje inspirowane przez szatana. Iluż to ludzi do najdroższego człowieka mówiło: ślubuję ci miłość aż do śmierci – a za chwilę kpili i przed sądem wyrzekali się tego, i rzucali mu w twarz absurdalne zarzuty, raniąc go „bez znieczulenia”. Czemu tak jest? Czemu to wszystko jest takie kruche? Czemu grzech nas opanowuje? Czemu nic się jeszcze w naszym życiu nie zmieniło? Przecież u wielu z nas wcale nie jest lepiej, przeciwnie, jest gorzej. A jeśli nic się nie zmieniło, jeśli idziemy drogą nieprawości i w niej trwamy, na próżno uspokajamy swoje sumienie i sami siebie pocieszamy, że wszystko jest w porządku. Czy pokazujesz przez realizację postanowień, że Bóg jest w tobie? Czy zapomniałeś, a może nie wiesz, że być chrześcijaninem znaczy nieustannie stawać się świętym? Kiedy słyszymy to słowo, niektórzy z nas dostają gorączki: to nie dla mnie! Przecież gdybyś wiedział, dlaczego Chrystus umarł na krzyżu, to byś wiedział, że dla ciebie! Świętość to jest życie Boga w nas, dzięki Jego śmierci krzyżowej i zmartwychwstaniu pozostawione w Eucharystii.

Świętość to konsekwencja tego, co się stało na chrzcie, podczas bierzmowania, podczas zawierania małżeństwa, podczas przyjęcia kapłaństwa. Świętość to wyznanie wiary w Eucharystię, w obecność Boga. To objawianie w swoim życiu ukrzyżowanej miłości Chrystusa, tej która jest „cierpliwa, wierna, łagodna, nie szuka swego i wszystko przetrzyma” (por. 1 Kor 13, 4‑7). Czy to mnie obchodzi? Czy to jest w moim życiu na pierwszym miejscu? Czyli po prostu, czy świadomie wyznaję to, co nas zobowiązuje jako przykazanie podstawowe: „Będziesz miłował Pana, Boga swego, całym swoim sercem, całą swoją duszą, całym umysłem, całą swoją mocą”. Niepodzielnie. A wszystko inne – według miary i stałego odniesienia do tej miłości, do ukrzyżowanej miłości Chrystusa.Oto, moi drodzy, dotknęliśmy sprawy niezmiernie ważnej, sprawy, której absolutnie nie można przeoczyć, sprawy, która stanowi „być – nie być” naszego chrześcijaństwa; którą albo, słysząc nawoływanie do pokuty, podejmujemy sami, albo podejmie ją Bóg. Bóg bierze czasem ostry lancet i wypala zło w człowieku, w całych narodach. Niewole babilońskie, asyryjskie i Attyla są biczem Bożym wobec tych, którzy nie chcą przyjąć Jego krwi wylanej na Golgocie. Wielu ludzi wierzących (jak mówią) w Chrystusa, nie miłując Boga ponad wszystko, całym sercem, tłumaczy się po swojemu: robię, co mogę, nie mam sobie nic do zarzucenia.

I bywa tak, że to jest ich największym grzechem. Owa letniość, rutyna, przyzwyczajenie, oziębłość wobec tego, czego wymaga Chrystus. A On mówi: „Kto chce być uczniem moim, niech weźmie krzyż swój na co dzień i niech idzie za Mną” (por. Łk 9, 23). To nie tylko popełnienie jakiegoś grzechu raz czy drugi. Wielu żyje w tym stanie, w tym grzechu, na pół świadomie, na pół nieświadomie, nic nie podejmując, by wyrwać się z tej miernoty, z tego niekontrolowanego poślizgu. Palą Panu Bogu świeczkę a diabłu ogarek.

Tym grzechem, który leży tak często u podstaw naszego życia, jest zamykanie Bogu wstępu do naszego serca, za co zapłacił Syn Boży cenę krwi wylanej na krzyżu. Jest zamykanie dostępu Miłości ukrzyżowanej, bez której – alkoholizm, narkomania, seksomania, nikotynomania. Jest rezygnacja z życia Boga w nas! Masz tyle miłości, że życie cię nie porwie w swoje wiry? Szukasz po swojemu i kapitulujesz, frustrujesz się – bo nie ma życia Boga w tobie, choć mówisz: „Bądź wola Twoja”, też często recytując te słowa w poślizgu i bez odpowiedzialności.

Nie wyrzekają się tacy ludzie Boga, zachowują niektóre Jego przykazania, modlą się czasem do Niego, nawet czasem idą do spowiedzi wielkanocnej – ale ich Bóg jest tylko w niebie, do Niego przychodzi się po śmierci po zapłatę za dobre czy złe życie. A tu? Ci powołani do świętości, wybrani, odkupieni ofiarą Syna żyją (jak pięknie powiedział Bernard z Clairvaux) pełzając sercem po ziemi.

Proszę popatrzeć, że ta choroba, jak tyle wielkich chorób, które zmiatały ludzi z powierzchni ziemi, ogarnia dzisiaj w dużej mierze chrześcijaństwo – ale symptomy tej choroby są tak stare, jak człowiek od wygnania z raju: „pożądliwość oczu, pożądliwość ciała i pycha” (1 J 2, 16), i tworzenie sobie świata według tej wizji, wbrew woli Boga i zamiarowi Boga. Stąd potrząsa Bóg sumieniami i mówi: jałmużna, post, modlitwa. Każe swoim kapłanom wołać: „Nawróćcie się!” (Jl 2, 12). Każe nazywać sześć tygodni Wielkim Postem. Po co? Aby ludzie wierzący w Chrystusa, głośną recytacją, przyznawaniem się publicznym deklarujący wiarę w Jego śmierć i zmartwychwstanie, odnowili swoje życie przez zanurzenie w mękę i śmierć Chrystusa daną w sakramencie pokuty i Eucharystii. I by zaczęli nowy etap życia – pamiętając, że są prochem i w proch się obrócą, ale jeśli spotkają Chrystusa, nawracając się dojrzeją jak owoc, którym można nakarmić głodnych.

W tym duchu uklęknijmy teraz do posypania głów popiołem. Poświęcę popiół i posypiemy wasze głowy, aby to spotkanie dzisiejsze rozpoczęło pasmo owocnych dni Wielkiego Postu.

(1988)

Pierwsze czytanie: Jl 2, 12‑18

Drugie czytanie: 2 Kor 5, 20 – 6, 3

Ewangelia: Mt 6, 1‑6.16‑18

ŚRODA POPIELCOWA